Góc Sức Khỏe

Cẩm nang xử trí và phòng ngừa các vấn đề sức khỏe khi du lịch mùa hè

Nắng nóng gay gắt đi kèm độ ẩm không khí cao trong mùa hè là những tác nhân hàng đầu gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe trong các chuyến du lịch, dã ngoại. Nếu không có biện pháp bảo vệ và trang bị kiến thức y khoa cơ bản, cơ thể rất dễ rơi vào trạng thái kiệt sức, rối loạn chuyển hóa do nhiệt hoặc nhiễm khuẩn đường tiêu hóa.

1. Kiệt sức do nhiệt và say nắng

Hoạt động thể lực liên tục dưới nền nhiệt cao khiến cơ thể tăng tiết mồ hôi để giải nhiệt. Quá trình này kéo dài gây mất nước và mất cân bằng điện giải nghiêm trọng (đặc biệt là Natri, Kali, Clo).

Triệu chứng lâm sàng:

  • Mức độ nhẹ (Kiệt sức do nhiệt): Đau đầu, chóng mặt, vã mồ hôi, da tái nhợt, chuột rút cơ chi, nhịp tim và nhịp thở nhanh.

  • Mức độ nặng (Say nắng/Sốc nhiệt): Thân nhiệt tăng cao, rối loạn ý thức, ngất xỉu, nguy cơ tử vong nếu không cấp cứu kịp thời.

Hoạt động thể lực liên tục dưới nền nhiệt cao khiến cơ thể mất nước và mất cân bằng điện giải nghiêm trọng
Hoạt động thể lực liên tục dưới nền nhiệt cao khiến cơ thể mất nước và mất cân bằng điện giải nghiêm trọng

Quy trình xử trí cấp cứu tại chỗ:

  1. Di chuyển ngay người bệnh vào vùng có bóng râm, thoáng gió.

  2. Đặt người bệnh nằm ngửa, nới lỏng hoặc cởi bỏ bớt trang phục bên ngoài.

  3. Hạ thân nhiệt bằng cách lau người bằng khăn mát hoặc phun sương. Chườm mát vào các vùng có mạch máu lớn (cổ, nách, bẹn).

  4. Nếu người bệnh còn tỉnh táo, cho uống nước mát hoặc dung dịch Oresol pha đúng liều lượng từng ngụm nhỏ.

  5. Theo dõi trong 30 phút, nếu triệu chứng không thuyên giảm, cần chuyển ngay đến cơ sở y tế gần nhất.

Biện pháp dự phòng:

  • Nên làm: Mặc trang phục rộng rãi, chất liệu mỏng nhẹ, thấm hút mồ hôi. Sử dụng kem chống nắng có chỉ số SPF > 15 (thoa trước khi ra ngoài 15–30 phút, thoa lại sau mỗi 2 giờ). Chủ động bổ sung nước liên tục, không đợi đến khi khát.

  • Không nên làm: Tránh vận động thể lực gắng sức trong khung giờ cao điểm (10h – 16h). Không sử dụng rượu, bia, nước ngọt có gas để bù nước do cồn và đường làm tăng tình trạng mất nước qua đường lợi tiểu. Tuyệt đối không để trẻ em hoặc vật nuôi trong xe ô tô đóng kín cửa dưới trời nắng.

2. Cháy nắng/Bỏng nắng

Tia UV từ ánh nắng mặt trời có thể gây tổn thương da cấp tính trong vòng vài giờ sau khi tiếp xúc trực tiếp, đồng thời tích lũy nguy cơ gây ung thư da về lâu dài.

Triệu chứng lâm sàng:

  • Da đỏ ửng, bỏng rát, tăng cảm giác đau khi chạm vào.

  • Sau vài ngày, lớp biểu bì ngoài cùng sẽ chết và bong tróc thành từng mảng.

  • Trường hợp nặng xuất hiện các tổn thương dạng bóng nước (vết rộp). Nếu các bóng nước này vỡ ra mà không được sát khuẩn đúng cách sẽ dẫn đến nhiễm trùng da.

Tia UV từ ánh nắng mặt trời có thể gây tổn thương da cấp tính trong vòng vài giờ sau khi tiếp xúc trực tiếp
Tia UV từ ánh nắng mặt trời có thể gây tổn thương da cấp tính trong vòng vài giờ sau khi tiếp xúc trực tiếp

Lưu ý: Việc ngâm mình dưới nước biển hoặc hồ bơi dưới trời nắng gắt không làm dịu da mà ngược lại, sự phản xạ ánh sáng của mặt nước càng làm tăng mức độ bỏng nắng.

3. Rối loạn tiêu hóa và nhiễm độc thực phẩm

Môi trường nhiệt độ cao vào mùa hè tạo điều kiện lý tưởng cho các chủng vi khuẩn đường ruột (như Salmonella, E.coli) sinh sôi, làm giảm chất lượng thực phẩm rất nhanh.

Triệu chứng lâm sàng:

  • Đau bụng quặn từng cơn, buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy liên tục.

  • Có thể đi kèm sốt cao, mệt lả do mất nước và chất điện giải.

Thời tiết nắng nóng cũng tăng nguy cơ gây rối loạn tiêu hóa và nhiễm độc thực phẩm
Thời tiết nắng nóng cũng tăng nguy cơ gây rối loạn tiêu hóa và nhiễm độc thực phẩm

Hướng dẫn chăm sóc và điều trị:

  • Nên làm: Duy trì thói quen rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Tuân thủ nguyên tắc ăn chín, uống sôi.

  • Bù dịch đúng cách: Tuyệt đối không nhịn ăn uống vì sợ tiêu chảy/nôn mửa. Cần bổ sung 200–250ml nước hoặc dung dịch oresol sau mỗi lần đi tiêu. Nếu nôn nhiều, hãy uống từng ngụm nhỏ để cơ thể kịp hấp thu.

  • Không nên làm: Không tự ý uống các loại thuốc cầm tiêu chảy. Việc tự ý giữ lại phân và độc tố trong đường ruột sẽ khiến vi khuẩn phát triển ngược, gây nhiễm trùng, nhiễm độc hệ tuần hoàn, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Chỉ định nhập viện:

Cần đưa người bệnh đến gặp bác sĩ ngay khi xuất hiện một trong các dấu hiệu: tiêu chảy/nôn mửa kéo dài nhiều ngày; xuất hiện dấu hiệu mất nước nặng (mệt lả, môi khô, khát nước dữ dội, tiểu ít, chóng mặt); trong phân có lẫn chất nhầy hoặc máu; đau bụng dữ dội hoặc sốt cao liên tục không hạ.

Hy vọng với những chia sẻ trên, bạn đã trang bị cho mình những kiến thức y khoa cần thiết để chủ động bảo vệ sức khỏe khi du lịch mùa hè. Việc nắm rõ các dấu hiệu cảnh báo và tuân thủ nguyên tắc xử trí đúng cách chính là chìa khóa để bạn và gia đình tận hưởng một mùa hè trọn vẹn, an toàn và khỏe mạnh.

Trả lời