Đột quỵ mùa nắng nóng: Hiểm họa tiềm ẩn và cách phòng ngừa

Thời tiết nắng nóng kéo dài không chỉ gây mệt mỏi mà còn là “kẻ thù” thầm lặng của hệ tim mạch. Các nghiên cứu y tế đã chỉ ra rằng, nhiệt độ tăng cao là điều kiện thuận lợi làm gia tăng đột biến các ca đột quỵ mùa nắng nóng. Đặc biệt với những người có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, mỡ máu cao, nguy cơ này càng trở nên nguy hiểm hơn.

Đột quỵ mùa nắng nóng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu chúng ta nhận diện sớm và có biện pháp phòng ngừa khoa học.

1. Nắng nóng: Yếu tố “kích hoạt” nguy cơ đột quỵ

Khi nhiệt độ môi trường vượt quá ngưỡng chịu đựng của cơ thể, các cơ quan nội tạng phải hoạt động quá tải để điều hòa thân nhiệt. Sự thay đổi đột ngột này có thể dẫn đến các biến cố nguy hiểm, trong đó đột quỵ là biến chứng nặng nề nhất. Theo dự báo, tình trạng nắng nóng cực đoan trong những năm gần đây đã khiến số ca nhập viện vì các bệnh lý do nhiệt tăng cao, cảnh báo một mùa hè đầy thách thức đối với sức khỏe cộng đồng.

2. Những đối tượng có nguy cơ cao bị đột quỵ mùa nắng nóng

Không phải ai cũng có khả năng thích nghi tốt với nền nhiệt cao. Những nhóm người sau cần đặc biệt cẩn trọng:

• Nhóm dễ tổn thương: Trẻ sơ sinh, trẻ em dưới 4 tuổi và người cao tuổi trên 65 tuổi – những người có cơ chế điều nhiệt chậm hơn người bình thường.

• Người có bệnh lý mãn tính: Người bị tim mạch, phổi, thận, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc rối loạn chuyển hóa.

• Người có lối sống thiếu khoa học: Hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, ít uống nước.

• Yếu tố môi trường: Người sống tại đô thị thường chịu “hiệu ứng đảo nhiệt” (nhiệt độ từ bê tông, đường nhựa phả ra khiến nhiệt độ giảm chậm về đêm), làm tăng nguy cơ sốc nhiệt và đột quỵ so với vùng nông thôn.

Lưu ý: Nguy cơ đột quỵ thường tăng mạnh khi nhiệt độ ngoài trời từ 32°C trở lên, đặc biệt là khi di chuyển đột ngột từ phòng điều hòa lạnh ra môi trường nắng nóng.

3. Nhận diện triệu chứng đột quỵ do nhiệt

Đột quỵ do nắng nóng thường có diễn tiến nhanh. Dưới đây là các dấu hiệu cảnh báo cần lưu ý:

• Dấu hiệu điển hình: Thân nhiệt tăng cao (có thể lên đến 40°C), ngất xỉu.

• Dấu hiệu đi kèm:

  • Đau nhức đầu dữ dội, choáng váng, hoa mắt.

  • Da đỏ, khô, nóng hừng nhưng không đổ mồ hôi.

  • Chuột rút, tê người, buồn nôn hoặc nôn mửa.

  • Tim đập nhanh, thở nông.

  • Rối loạn hành vi: Mất phương hướng, thay đổi tâm thần, co giật, động kinh.

4. Cách sơ cứu đột quỵ mùa nắng nóng “thời gian vàng”

Khi phát hiện người bị đột quỵ, hãy gọi cấp cứu ngay lập tức. Trong khi chờ đợi, việc sơ cứu đúng cách có ý nghĩa sống còn:

1. Di chuyển: Đưa nạn nhân vào nơi có bóng râm, thoáng gió.

2. Làm mát: Cởi bớt quần áo. Dùng quạt hoặc khăn thấm nước mát lau toàn thân.

3. Chườm lạnh: Đặt khăn thấm nước lạnh hoặc nước đá vào các vùng có mạch máu lớn như nách, bẹn, cổ để hạ thân nhiệt nhanh chóng.

4. Bù nước: Chỉ cho nạn nhân uống từng ngụm nước nhỏ nếu họ còn tỉnh táo.

5. Phòng ngừa đột quỵ mùa nắng nóng khoa học

Để phòng ngừa và đảm bảo sức khoẻ trong mùa hè, tránh gặp tình trạng đột quỵ mùa nắng nóng bạn cần xây dựng lối sống khoa học:

• Hạn chế ra ngoài: Tránh các khung giờ nắng gắt (11h trưa – 15h chiều). Nếu bắt buộc phải ra ngoài, hãy trang bị đầy đủ mũ rộng vành, kính râm, áo chống nắng và bôi kem chống nắng (SPF 30+).

• Sử dụng điều hòa thông minh: Duy trì nhiệt độ phòng khoảng 27°C, đảm bảo mức chênh lệch giữa trong nhà và ngoài trời không quá 7°C.

• Nguyên tắc “Uống nước trước khi khát”: Đặc biệt với người cao tuổi (cảm giác khát đã suy giảm), cần chủ động uống nước. Mỗi ngày nên uống đủ 2 lít nước, bao gồm nước ép trái cây, canh rau. Uống một cốc nước vào sáng sớm sau khi ngủ dậy là thói quen rất tốt.

• Hạn chế chất kích thích: Rượu bia, cà phê gây mất nước trầm trọng, làm tăng nguy cơ đột quỵ.

6. Chủ động tầm soát đột quỵ – Chìa khóa bảo vệ sức khỏe

Đột quỵ có thể xảy ra bất cứ lúc nào, không chỉ trong mùa nắng nóng. Việc tầm soát định kỳ là cách tốt nhất để phát hiện sớm các nguy cơ.

Hiện nay, chụp cộng hưởng từ (MRI/MRA) được coi là “tiêu chuẩn vàng” trong tầm soát đột quỵ não. MRI cho phép kiểm tra chi tiết các mạch máu não, thần kinh mà không gây tác dụng phụ, độ phân giải cao giúp phát hiện các bất thường tiềm ẩn mà các phương pháp khác khó nhận ra. Việc chủ động cập nhật kiến thức y khoa và định kỳ kiểm tra sức khỏe chính là cách đầu tư thông minh và hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân và gia đình trước những rủi ro sức khỏe tiềm ẩn.