Nằm xuống đã lâu mà vẫn trằn trọc, trời nóng bức khiến khó vào giấc, nửa đêm tỉnh giấc rồi không ngủ lại được, đây là câu chuyện quen thuộc của rất nhiều người vào mùa hè. Nhiệt độ cao làm cơ thể khó hạ thân nhiệt để đi vào giấc ngủ sâu, trong khi nhịp sinh hoạt bận rộn và căng thẳng càng làm giấc ngủ trở nên khó khăn hơn.
Ít ai biết rằng chế độ ăn uống ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ. Một số thực phẩm giúp ngủ ngon chứa các dưỡng chất hỗ trợ sản sinh melatonin và serotonin – hai chất dẫn truyền thần kinh điều tiết chu kỳ ngủ thức của cơ thể. Bài viết này tổng hợp những thực phẩm được khoa học ghi nhận, kèm những thói quen ăn uống cần tránh để bạn có giấc ngủ ngon hơn mỗi đêm hè.
Vì sao mùa hè dễ mất ngủ hơn?
Cơ thể cần hạ nhiệt độ lõi xuống khoảng 1–1,5°C mới có thể đi vào giấc ngủ sâu. Mùa hè nóng bức khiến quá trình này bị cản trở, đặc biệt với những người không có điều hòa hoặc ngủ trong phòng oi bức. Ngoài ra, ánh sáng ban ngày kéo dài làm giảm sản sinh melatonin – hormone điều tiết giấc ngủ, khiến cơ thể không nhận ra đã đến giờ nghỉ ngơi.

Chưa kể, mùa hè nhiều người uống cà phê, nước tăng lực, ăn khuya và thức muộn hơn, tất cả đều ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng giấc ngủ.
Những thực phẩm giúp ngủ ngon được khoa học ghi nhận
Thực phẩm giàu tryptophan
Tryptophan là amino acid tiền chất để cơ thể tổng hợp serotonin và melatonin, hai chất quan trọng nhất điều tiết giấc ngủ. Các thực phẩm giàu tryptophan gồm:
- Thịt gà, trứng: dễ tìm, dễ chế biến, thích hợp cho bữa tối nhẹ
- Đậu phụ và các loại đậu: lựa chọn tốt cho người ăn chay
- Hạt bí, hạt hướng dương: có thể ăn nhẹ trước khi ngủ
- Chuối: vừa giàu tryptophan vừa chứa magie và kali, hỗ trợ thư giãn cơ bắp

Ăn kèm thực phẩm giàu tryptophan với một lượng nhỏ tinh bột phức (gạo lứt, bánh mì nguyên cám) giúp tryptophan dễ vào não hơn.
Thực phẩm giàu magie
Magie giúp thư giãn hệ thần kinh và cơ bắp, giảm căng thẳng — từ đó hỗ trợ đi vào giấc ngủ dễ hơn. Thiếu magie thường gặp ở người căng thẳng hoặc ăn ít rau xanh. Nguồn cung cấp magie tốt:
- Rau lá xanh đậm (cải bó xôi, rau bina)
- Các loại hạt: hạnh nhân, hạt điều, óc chó
- Cá hồi, cá thu
- Sôcôla đen (70% cacao trở lên): dùng lượng nhỏ vào buổi chiều, không dùng tối khuya vì chứa caffeine nhẹ
Đồ uống thư giãn trước khi ngủ
- Trà hoa cúc: có đặc tính chống lo âu nhẹ, được nghiên cứu cho thấy giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ, đặc biệt ở người lớn tuổi
- Sữa ấm: sữa chứa tryptophan và canxi, kết hợp nhiệt độ ấm giúp thư giãn
- Trà tâm sen: phổ biến trong y học cổ truyền Việt Nam để an thần, dễ ngủ
- Nước anh đào (cherry): cherry chứa melatonin tự nhiên, uống nước ép cherry tart (anh đào chua) trước khi ngủ được một số nghiên cứu ghi nhận giúp ngủ ngon hơn

Sữa ấm chứa tryptophan và canxi, kết hợp nhiệt độ ấm giúp thư giãn
Thực phẩm và thói quen cần tránh trước khi ngủ
- Cà phê, trà đặc, nước tăng lực: caffeine có thể tồn tại trong máu 5-6 tiếng, tránh dùng sau 15 giờ
- Rượu bia: dù gây buồn ngủ ban đầu, rượu làm gián đoạn giấc ngủ REM, khiến ngủ không sâu và dễ tỉnh giữa đêm
- Bữa tối quá no hoặc nhiều dầu mỡ, cay nóng: hệ tiêu hóa phải làm việc nhiều khi ngủ
- Đường và tinh bột tinh luyện: làm đường huyết dao động, dễ tỉnh giấc giữa đêm
- Nên ăn tối trước khi ngủ ít nhất 2-3 tiếng, nếu đói nhẹ có thể ăn một nhúm hạt hoặc một quả chuối nhỏ

Khi nào mất ngủ cần gặp bác sĩ?
Điều chỉnh ăn uống chỉ có hiệu quả với mất ngủ thoáng qua do stress hoặc thời tiết. Bạn cần đến gặp bác sĩ nếu:
- Mất ngủ kéo dài hơn 3 tuần, dù đã điều chỉnh thói quen
- Ngủ ngáy to, ngưng thở khi ngủ hoặc thường xuyên giật mình tỉnh giấc
- Mất ngủ kèm lo âu kéo dài, trầm cảm hoặc bệnh lý nền
- Cảm thấy mệt mỏi, không tỉnh táo dù đã ngủ đủ giờ
Không nên tự ý dùng thuốc ngủ khi chưa có chỉ định bác sĩ.
Thời điểm ăn uống trong ngày ảnh hưởng đến giấc ngủ như thế nào?
Không chỉ ăn gì, ăn khi nào cũng quan trọng không kém. Nhịp sinh học của cơ thể hoạt động theo chu kỳ 24 giờ, và giờ giấc bữa ăn ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sản sinh melatonin vào ban đêm.
- Bữa sáng đúng giờ (trước 9 giờ): giúp đồng hồ sinh học vận hành ổn định, từ đó cơ thể buồn ngủ đúng giờ vào ban đêm.
- Bữa trưa đủ chất: tránh bỏ bữa, đói bụng giữa ngày dễ dẫn đến ăn bù buổi tối, làm tiêu hóa hoạt động mạnh khi cần ngủ.
- Bữa tối nhẹ, trước khi ngủ 2-3 tiếng: ưu tiên đạm nhẹ (trứng, đậu phụ, cá), rau luộc hấp và một ít tinh bột phức. Tránh để quá đói vì đói cũng gây khó ngủ không kém gì quá no.
- 30 phút trước khi ngủ: nếu đói nhẹ, ăn một quả chuối nhỏ hoặc một nhúm hạt bí, vừa bổ sung tryptophan vừa không tạo gánh nặng cho tiêu hóa.
Giấc ngủ ngon bắt đầu từ những gì bạn ăn và uống trong ngày, đặc biệt vào buổi tối. Bổ sung thực phẩm giàu tryptophan và magie, thay thế cà phê bằng trà thảo mộc và ăn tối đủ sớm là những thay đổi nhỏ nhưng tạo ra khác biệt lớn sau vài tuần duy trì. Khi cần tư vấn thêm về sản phẩm hỗ trợ giấc ngủ an toàn, hãy ghé Nhà thuốc Minh Tiến.
