Sốt xuất huyết – Dấu hiệu và cách phòng ngừa

Chỉ trong những tháng đầu năm 2026, cả nước đã ghi nhận hơn 50.000 trường hợp mắc sốt xuất huyết, cao gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm trước kèm theo các trường hợp tử vong đáng tiếc, theo số liệu từ Bộ Y tế. Điều đáng lo ngại là bệnh không còn chỉ tập trung ở trẻ em mà nhóm trên 15 tuổi hiện chiếm tới 59%, cho thấy bất kỳ ai cũng có nguy cơ mắc phải.

Sốt xuất huyết nguy hiểm không phải vì không chữa được, mà vì người bệnh thường chủ quan nhầm lẫn với sốt thông thường trong những ngày đầu. Bệnh có thể diễn biến nặng cực nhanh ở giai đoạn nguy hiểm (ngày 4 – 6) ngay khi người bệnh tưởng chừng đã đỡ sốt. Bài viết này tổng hợp toàn bộ kiến thức cốt lõi giúp bạn bảo vệ bản thân và gia đình trước dịch bệnh.

Sốt xuất huyết là gì? Vì sao nguy hiểm hơn bạn nghĩ?

Sốt xuất huyết (Dengue) là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Dengue gây ra và lây truyền qua vết đốt của muỗi vằn Aedes aegypti – loài muỗi hoạt động mạnh vào ban ngày, đặc biệt là sáng sớm và chiều tối.

Bệnh có 4 chủng virus (DENV-1, 2, 3, 4). Mắc một chủng chỉ tạo miễn dịch với chủng đó, nghĩa là một người có thể mắc sốt xuất huyết tới 4 lần trong đời, và lần mắc sau thường có xu hướng nặng hơn. Hiện tại chưa có thuốc điều trị đặc hiệu; mọi phương pháp đều tập trung vào kiểm soát triệu chứng và phòng ngừa biến chứng. Do đó, phát hiện sớm và theo dõi sát sao đóng vai trò quyết định sự sống còn.

Dấu hiệu nhận biết sốt xuất huyết theo từng giai đoạn

Việc nắm rõ diễn biến 3 giai đoạn của bệnh giúp ba mẹ và người nhà chủ động xử trí, tránh biến chứng nặng:

Giai đoạn sốt (Ngày 1 đến ngày 3)

• Triệu chứng: Sốt cao đột ngột (39-40°C) và rất khó hạ bằng thuốc thông thường.
• Biểu hiện kèm theo: Đau đầu dữ dội (đặc biệt vùng sau hốc mắt), đau nhức cơ khớp toàn thân (thường gọi là “sốt gãy xương”), buồn nôn, chán ăn, da sung huyết, có thể xuất hiện các nốt ban đỏ.

Lưu ý: Giai đoạn này rất dễ nhầm với cúm hoặc sốt virus thông thường. Nếu sốt cao đột ngột không rõ nguyên nhân, hãy đến cơ sở y tế xét nghiệm máu từ ngày 2-3.

Giai đoạn nguy hiểm (Ngày 4 đến ngày 6)

Nhiều người lầm tưởng đây là giai đoạn khỏi bệnh vì thân nhiệt bắt đầu giảm (hết sốt). Thực tế, đây là lúc huyết tương bắt đầu thoát khỏi mạch máu, tiểu cầu giảm mạnh và nguy cơ sốc xuất huyết dễ xảy ra nhất.

• Biểu hiện cần chú ý: Đau bụng nhiều (đặc biệt vùng gan/hạ sườn phải), nôn nhiều, bứt rứt hoặc li bì, tay chân lạnh ẩm.
• Dấu hiệu xuất huyết: Chảy máu chân răng, chảy máu cam, xuất huyết dưới da (các chấm đỏ lấm tấm hoặc mảng bầm tím), phụ nữ có thể bị rong kinh sớm.

Giai đoạn hồi phục (Từ ngày 7 trở đi)

• Cơ thể bắt đầu thèm ăn trở lại, tiểu nhiều hơn, nhịp tim ổn định và các chỉ số máu dần trở về mức bình thường.

Dấu hiệu cảnh báo nặng 

Hãy đưa người bệnh đến ngay bệnh viện gần nhất nếu xuất hiện bất kỳ triệu chứng nguy hiểm nào sau đây:

• Đau bụng dữ dội, liên tục hoặc tức ngực.
• Nôn mửa liên tục, không giữ được nước và thức ăn.
• Chảy máu bất thường (chảy máu cam ồ ạt, nôn ra máu, đi ngoài phân đen).
• Tay chân lạnh ngắt, da nổi bông, vã mồ hôi lạnh.
• Li bì, lơ mơ, bứt rứt hoặc mê sảng.
• Tiểu rất ít hoặc không có nước tiểu trong nhiều giờ liền.

Hướng dẫn chăm sóc đúng cách tại nhà

Với các trường hợp nhẹ được bác sĩ chỉ định theo dõi tại nhà, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:

• Hạ sốt đúng cách: Chỉ sử dụng Paracetamol với liều lượng phù hợp theo cân nặng (thường cách nhau 4-6 giờ nếu sốt trên 38.5°C).
• TUYỆT ĐỐI KHÔNG dùng Ibuprofen hoặc Aspirin: Các thuốc này làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa, có thể dẫn đến tử vong ở người bệnh sốt xuất huyết.
• Bù nước tích cực: Cho người bệnh uống nhiều nước lọc, Oresol pha đúng tỉ lệ, nước trái cây (cam, chanh) hoặc nước dừa để bù điện giải.
• Nghỉ ngơi tuyệt đối: Tránh vận động mạnh, ngủ trong màn kể cả ban ngày để tránh muỗi đốt truyền bệnh sang người khác trong gia đình.
• Không tự ý truyền dịch tại nhà: Việc truyền dịch không đúng chỉ định hoặc sai thời điểm rất dễ gây phù phổi, nguy hiểm tính mạng.

Các sản phẩm hỗ trợ thiết yếu khi chăm sóc sốt xuất huyết tại nhà

Bên cạnh việc theo dõi sát sao các dấu hiệu lâm sàng và tuân thủ tuyệt đối phác đồ của bác sĩ, việc chuẩn bị sẵn một số vật tư y tế và sản phẩm hỗ trợ tại nhà sẽ giúp quá trình chăm sóc người bệnh trở nên an toàn, chủ động hơn:

Dung dịch bù nước và điện giải (Oresol):

Sản phẩm không thể thiếu giúp bù đắp lượng nước và các chất điện giải (natri, kali) mất đi do sốt cao và nôn mửa, ngăn ngừa nguy cơ trụy mạch và mất nước cấp.

ORESOL 245 Hậu Giang (Gói 4,1g):

Thành phần (cho 1 gói pha 200ml nước)

• Natri clorid: 520mg

• Natri citrat dihydrat: 580mg

• Kali clorid: 300mg

• Glucose khan: 2,7g

• Tá dược vừa đủ 1 gói.

Chỉ định & Công dụng

• Điều trị mất nước do tiêu chảy ở trẻ em và người lớn.

• Bù nước và điện giải trong các trường hợp: tiêu chảy cấp, nôn mửa, sốt cao, sốt xuất huyết (độ I, II, III nếu uống được).

• Dùng khi vận động thể lực, chơi thể thao nặng nhọc hoặc làm việc lâu trong môi trường nắng nóng.

Thuốc hạ sốt đơn thành phần (Paracetamol):

Giúp hạ sốt an toàn khi nhiệt độ cơ thể vượt ngưỡng 38.5°C theo đúng liều lượng khuyến cáo.

HAPACOL Extra ( Paracetamol 500 mg + Cafein 65 mg):

 

Efferalgan 80mg (Hộp x 12 gói) Paracetamol

Efferalgan 150mg viên đặt (Hộp  x10 viên) – Paracetamol

Dụng cụ y tế (Nhiệt kế):

Giúp theo dõi diễn biến thân nhiệt liên tục mỗi 4-6 giờ để kịp thời phát hiện các cơn sốt cao và có hướng xử trí phù hợp.

Nhiệt Kế Điện Tử Omron MC

Biện pháp phòng ngừa sốt xuất huyết chủ động

Theo khuyến cáo của Bộ Y tế, nguyên tắc phòng bệnh bền vững nhất là cắt đứt vòng đời của muỗi truyền bệnh:

• Diệt lăng quăng/bọ gậy hàng tuần: Lật úp, cọ rửa hoặc đậy kín tất cả các dụng cụ chứa nước quanh nhà như lu, vại, khay tủ lạnh, chậu hoa, phế thải đọng nước.
• Phòng muỗi đốt: Mặc quần áo dài tay, ngủ màn cả ngày lẫn đêm, sử dụng rèm tẩm hóa chất hoặc kem xua muỗi.
• Tiêm chủng vắc xin: Tham khảo ý kiến bác sĩ về việc tiêm phòng vắc xin sốt xuất huyết (như Qdenga) để tăng cường sức đề kháng chủ động, giảm nguy cơ mắc và biến chứng nặng.

Đồng hành cùng gia đình mùa dịch tại Nhà thuốc Minh Tiến Thanh Xuân

Sốt xuất huyết là bệnh lý diễn biến nhanh và khó lường. Khi có người thân trong gia đình xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ, việc chuẩn bị sẵn sàng các sản phẩm hỗ trợ, dụng cụ y tế và nhận sự tư vấn chuyên môn kịp thời từ dược sĩ là vô cùng quan trọng.

Quý khách hàng cần tư vấn thêm về cách chăm sóc sức khỏe, tìm mua các sản phẩm hỗ trợ tăng đề kháng hoặc vật tư y tế gia đình, xin vui lòng liên hệ trực tiếp với Nhà thuốc Minh Tiến Thanh Xuân.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Sốt xuất huyết có lây trực tiếp từ người sang người không?

Không. Bệnh không lây qua đường tiếp xúc trực tiếp, hô hấp hay ăn uống giữa người với người. Sốt xuất huyết chỉ lây truyền qua trung gian là muỗi vằn đốt người bệnh rồi mang virus truyền sang người lành. Tuy nhiên, người đang mắc bệnh vẫn cần ngủ màn để tránh muỗi đốt tiếp tục mang mầm bệnh lây cho người thân trong nhà.

Bị sốt xuất huyết lần 2 có nguy hiểm hơn lần 1 không?

Có. Khi mắc lần thứ hai với một chủng virus Dengue khác, cơ thể có nguy cơ phản ứng mạnh hơn (hiện tượng tăng cường miễn dịch chéo ADE), dễ dẫn đến các thể sốt xuất huyết nặng như sốc hoặc xuất huyết nội tạng. Do đó, việc phòng ngừa muỗi đốt và chủ động tiêm phòng vắc xin là cực kỳ cần thiết.

Cần làm xét nghiệm gì để chẩn đoán chính xác sốt xuất huyết?

Trong 1 đến 5 ngày đầu bị sốt, xét nghiệm NS1 Ag (kháng nguyên virus) là phương pháp giúp phát hiện sớm bệnh nhanh chóng. Từ ngày thứ 5 trở đi, bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm kháng thể IgM/IgG kết hợp kiểm tra công thức máu (đặc biệt là theo dõi chỉ số tiểu cầu và cô đặc máu).

Sốt xuất huyết không quá đáng sợ nếu bạn hiểu đúng và làm đúng – nhận biết đúng giai đoạn bệnh, hạ sốt bằng paracetamol, bù nước đầy đủ và tuyệt đối không dùng ibuprofen hay aspirin. Quan trọng hơn, biết chính xác dấu hiệu nào cần đến bệnh viện ngay để không bỏ lỡ giai đoạn nguy hiểm nhất. Ghé nhà thuốc Minh Tiến để được tư vấn sản phẩm hỗ trợ.